Culture

Red-tagging ang sagot ng patriyarkal na sistemang bahag ang buntot

Mga salita ni Reignne Francisco

“Terorista ‘yan”, “Kasapi sila sa NPA,” ang markang itinatatak ng patriyarkal na estado sa tuwing maririnig nito ang boses ng mga kababaihan. Makabagong bersyon na ito ng “demonizing” sa mga babaylan—na madalas ay mga kababaihan kung hindi mga binabae—noong nagsisimula pa lamang na maging kolonyal ang bansa sa ilalim ng Espanya. Kumbaga, version 2.0 na ito—ang “red-tagging.”

Madalas na ang mga aktibista, human rights workers, o iyong mga simpleng taong nakikibaka, ang nakararanas ng panre-red-tag, ngunit may exemption yata. Nang ang narinig na boses ng sistemang patriyarkal ay iyong kina Angel Locsin, Catriona Gray, at Liza Soberano—mga kababaihang may status ng pagiging sikat na personalidad sa panahong ito—hindi pa rin nagpaawat ang walang basehang pagmamarka, isang matik na aksyon sa tuwing may banta sa posisyon ng kasalukuyang sistema.

Takot ang estado sa mga kababaihang lumalaban, subalit mas takot sila kung sikat ang mga ito at may sinasabi sa lipunan. Matatandaang isang babaeng kabilang sa alta sosyedad, si Pura Villanueva-Kalaw, ang nagtatag ng Asociacion Feminista Ilongga noong 1906 upang suportahan ang pakikibaka sa karapatan ng mga kababaihan na makaboto. At matapos ang mahigit tatlumpung taon, naaprubahan ang plebesito na naglalayong magkaroon ng partisipasyon ang mga kababaihan sa isang demokratikong pagboto sa mga halalan.

Katulad nito, si Angel, Catriona, at Liza ay mga kababaihang may malaking impluwensya sa publiko dahil sa kanilang estado sa buhay. Ang paghahayag ng mga ito ng kani-kanilang adbokasiya na may “common denominator” na pagresolba sa isyu ukol sa karapatan ng mga kababaihan ay isang malinaw na indikasyon kung bakit binubusalan ng sistemang patriyarkal ang mga ito sa pamamagitan ng red-tagging. Parang paghahayag lang ito ng sistema na, “wala akong panahon para asikasuhin ang karapatan na ‘yan; manahimik kayo,” habang kagat-kagat ang kuko at pinagpapawisan.

Masyado talagang abala ang estadong patriyarkal upang bumaba ito sa mataas na silyang kinauupuan nito. Sinusunod pa rin kasi nito ang kulturang macho kung saan dominante lagi sa anumang pagkakataon ang isang partikular na kasarian, ang mga kalalakihan, kaysa sa iba pa. Ngunit pilit na itong binabaka magmula noong magkaroon ng rebolusyon laban sa Espanya at Amerika kung saan sumali sa pakikipaglaban ang mga kababaihan hindi lang sa pagwawasiwas ng armas kundi maging sa paghahabi ng mga salita gamit ang pluma, isang akto na maging sa intelektuwal na aspeto ay may kontribusyon ang mga ito.

Sinasalamin nito sa kasalukuyan ang mga pagtulong ni Angel Locsin sa bulnerable na sektor ng lipunan. Ang paglikom din ng mga donasyon ni Angel para sa supplies na kailangan ng mga frontliners at healthcare workers ngayong may pandemya ay halimbawa rin ng unti-unting pagkuha ulit ng mga kababaihan ng kanilang mga panlipunang tungkulin mula sa machismong kultura. Bahagyang nasaktan nga lang ang “fragile ego” ng machismong estado dahil “inaagaw” ng iba ang katungkulan nito.

Baluktot na ideya kung tutuusin, ngunit dito pumapasok ang naratibong “boys will be boys” ng sistema, lalo na sa isyu ng rape culture at pagtrato sa kababaihan bilang kagamitan. “Scapegoat” ito, sa madaling sabi, upang makatakas sa pananagutan. Ang ideya na ang mga kababaihan ay dapat lang na magpasailalim sa kapangyarihan ng patriyarkal na sistema ay mariing itinataguyod ng estado sapagkat ayaw nitong ma-“hold accountable” sa mga misogynistic at objectifying remarks nito sa mga kababaihan.

Ikalawang digmaang pandaigdig nang maging sexual slaves ang mga kababaihang Pilipino. Sinubukan itong bigyang pag-alala ng mga pribadong sektor sa pamamagitan ng pagtatayo ng rebulto na sumisimbolo sa mga comfort women na biktima noon. Ngunit hindi man lang natigilan ang kasalukuyang administrasyon nang ipatanggal nila ito matapos ang limang buwan nitong pagkakatayo dahil lamang nag-demand at nagalit ang Japan sa paggawa ng naturang rebulto.

Magkahilera ang isyu na ito ng kasaysayan sa kasalukuyang nararanasan ng bawat babae at bata. Kaya nga itinatag ang mga progresibong grupong pangkababaihan upang matigil na ang mga pangyayaring ito. Kumakailan, si Liza Soberano ay nakatanggap ng rape joke mula sa isang online user kung saan siya alinsunod na nagsampa ng kaso. Dahil dito, ginamit niya ang sariling boses—naging tagapagsalita siya sa isang webinar ng GABRIELA—upang magbigay ng kamalayan ukol sa karapatan ng mga babae at bata sa bansa. Isyu ng objectification sa mga kababaihan at ng pagnonormalisa sa rape culture ang naranasan ni Liza. At ang pagsasalita niya, lalo na’t isa siyang taong may malaking impluwensya sa publiko, ay hindi nagustuhan ng patriyarkal na estado. Kaya naman ang naging tugon nito: “Let us not red-tag Liza Soberano” pero “The choice is yours Liza.”

Nababahag ang buntot ng sistema, walang duda. Ang mga boses at pagkilos ng kababaihan, lalo na iyong may mataas na estado sa lipunan, ay kinatatakutan ng patriyarkal na sistema. Kaya nga patuloy ito sa pag-aakusa magmula noon—ang pag-uugnay sa demonyo—hanggang ngayon—ang pagkokonekta sa mga komunista at terorista—sa mga kababaihan. Dahil kabaliktaran sa mga binabaka ng mga kababaihan para sa pagkakapantay-pantay, pagbibigay sa kanila ng panlipunang katungkulan, at pagpatay sa mga kulturang sinasamantala ang kanilang katawan, ang tanging inilalaban lang naman ng sistema ay ang pagpapanatili sa status quo ng bansa.

Gaya nga ng ipinapabatid ng isang kasabihan, “The struggle to free our nation is the struggle to free our women.” Ngunit ang tahimik na pagbabanta ng patriyarkal na estado ay hindi kailanman mapatatahimik ang mga Pilipinong kababaihan. Ang pag-iingay upang ikwento ang naratibo ng karahasan ng sistemang patriyarkal ay siguradong maririnig pa hanggang kinabukasan. [P]

Litrato mula kay Sonya Mariella Castillo

0 comments on “Red-tagging ang sagot ng patriyarkal na sistemang bahag ang buntot

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: